AI Act 2026: Co wolno, czego nie wolno firmom?
Przedsiębiorcy, pracodawcy, agencje marketingowe i właściciele sklepów internetowych pytają dziś o to samo: co AI Act oznacza dla mnie w praktyce? Odpowiedź nie brzmi ani „nic", ani „wszystko jest zakazane". Zależy od tego, kim jesteś wobec systemu AI, do czego go używasz i komu pokazujesz efekty jego pracy. Ten poradnik opisuje stan prawny na 7 października 2026 r. Osobno wskazujemy, co obowiązuje już teraz, co dostało okres przejściowy, a co zacznie obowiązywać dopiero w 2027 i 2028 r.
Co zmienił AI Act w 2026 roku – krótka odpowiedź
Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689, czyli obowiązki przejrzystości: chatbot musi ujawnić, że rozmawiasz z maszyną, realistyczny deepfake wymaga oznaczenia, a dostawcy generatywnej AI muszą znakować wyniki w formacie czytelnym dla maszyn. Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III, na przykład w rekrutacji, przesunięto na 2 grudnia 2027 r. AI Act nie zakazuje korzystania z ChatGPT i nie nakazuje oznaczania każdego tekstu stworzonego z pomocą AI.
Czym jest AI Act i jak działa podział na poziomy ryzyka?
AI Act to unijne rozporządzenie, które reguluje sztuczną inteligencję według ryzyka, jakie niesie jej zastosowanie. Im większe zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych, tym surowsze wymogi. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio w każdym państwie członkowskim, więc nie wymaga przepisów wdrażających. Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji dotyczy nadzoru, procedur i sankcji.
Rozporządzenie wyróżnia cztery poziomy. Praktyki niedopuszczalne są zakazane. Systemy wysokiego ryzyka można stosować, ale po spełnieniu rozbudowanych wymogów. Systemy o ograniczonym ryzyku, takie jak chatboty i generatory treści, podlegają obowiązkom przejrzystości z art. 50. Pozostałe, na przykład filtr antyspamowy czy algorytm w grze, nie mają szczególnych obowiązków. Większość firm korzystających z narzędzi generatywnych mieści się w trzecim poziomie, dlatego art. 50 jest dla nich najważniejszy.
Jakie terminy AI Act obowiązują, a jakie dopiero nadejdą?
AI Act wchodzi w życie etapami, więc w październiku 2026 r. część przepisów już działa, a część jeszcze czeka. Obowiązują zakazy z art. 5, przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia i przejrzystość z art. 50. Harmonogram zmieniło rozporządzenie (UE) 2026/1744, nazywane Digital Omnibus on AI. Opublikowano je w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r., a weszło w życie 27 lipca 2026 r. Omnibus przesunął obowiązki dla wysokiego ryzyka, ale nie przesunął art. 50.
| Termin | Co wchodzi w życie | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| 2 lutego 2025 r. | Zakazane praktyki (art. 5) i obowiązek wspierania kompetencji AI (art. 4) | Dostawcy i podmioty stosujące AI |
| 2 sierpnia 2025 r. | Przepisy o modelach AI ogólnego przeznaczenia | Dostawcy takich modeli |
| 2 sierpnia 2026 r. | Przejrzystość (art. 50) i ogólne stosowanie rozporządzenia | Dostawcy i podmioty stosujące chatboty, generatywną AI, deepfake |
| 28 października 2026 r. | Polskie przepisy o kontrolach, postępowaniach i karach KRiBSI | Podmioty objęte nadzorem w Polsce |
| 2 grudnia 2026 r. | Koniec okresu przejściowego dla znakowania maszynowego (art. 50 ust. 2) w systemach obecnych na rynku przed 2 sierpnia 2026 r.; nowe zakazy w art. 5 (nudifikacja, CSAM) | Dostawcy generatywnej AI, twórcy i użytkownicy takich narzędzi |
| 2 grudnia 2027 r. | Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III (np. rekrutacja, ocena kredytowa) | Dostawcy i podmioty stosujące |
| 2 sierpnia 2028 r. | Systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty regulowane (załącznik I) | Producenci produktów |
Dwie rzeczy łatwo pomylić. Po pierwsze, okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. nie odracza całego art. 50. Dotyczy tylko znakowania maszynowego z ust. 2 i tylko systemów, które były na rynku przed 2 sierpnia 2026 r. Obowiązek informowania o chatbocie i oznaczania deepfake`ów biegnie bez opóźnienia. Po drugie, Omnibus złagodził art. 4: zamiast zapewniać określony poziom kompetencji AI, firmy mają podejmować działania wspierające ich rozwój wśród pracowników.
Kim jesteś w świetle AI Act: dostawca czy podmiot stosujący?
Rola decyduje o obowiązkach. Dostawca tworzy system AI lub wprowadza go do obrotu pod własną nazwą. Podmiot stosujący używa go w ramach działalności zawodowej. W języku potocznym obu nazywa się „użytkownikami", ale rozporządzenie ich rozróżnia, bo ciążą na nich inne obowiązki.
Firma tworząca model językowy jest dostawcą. Sklep internetowy, który osadza gotowy chatbot na swojej stronie, jest podmiotem stosującym. Agencja marketingowa, która buduje własne narzędzie na cudzym modelu i sprzedaje je klientom pod swoją marką, może zostać uznana za dostawcę. Dlatego przed wdrożeniem warto opisać w umowie, kto za co odpowiada.
Osoba prywatna używająca AI wyłącznie do celów niezawodowych nie ma obowiązków podmiotu stosującego. Nie oznacza to pełnej swobody. Opublikowanie fałszywego nagrania z cudzym wizerunkiem może naruszać dobra osobiste, niezależnie od AI Act.
Co AI Act zakazuje? Praktyki z art. 5
Art. 5 zakazuje wąskiej listy zastosowań, które uznano za niedopuszczalne. Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r. i dotyczą między innymi:
- technik podprogowych lub celowo manipulacyjnych, które zniekształcają decyzje człowieka,
- wykorzystywania słabości wynikających z wieku, niepełnosprawności lub sytuacji społeczno-ekonomicznej,
- scoringu społecznego prowadzącego do niekorzystnego traktowania,
- nieukierunkowanego pozyskiwania zdjęć twarzy z internetu lub z nagrań monitoringu w celu budowy baz rozpoznawania twarzy,
- rozpoznawania emocji w miejscu pracy i w szkole, z wyjątkami dla celów medycznych i bezpieczeństwa.
Od 2 grudnia 2026 r. dojdą dwa nowe zakazy: systemów generujących intymne materiały bez zgody osoby, której dotyczą (tzw. nudifikacja), oraz materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Do tego dnia obowiązuje okres przejściowy na dostosowanie narzędzi.
Dla zwykłego przedsiębiorcy najważniejszy wniosek jest taki: ChatGPT, generator grafik czy narzędzie do transkrypcji spotkań nie są zakazane. Zakaz dotyczy konkretnych zastosowań. Typowa pułapka w firmie to wdrożenie oprogramowania, które analizuje emocje pracowników podczas rozmów. Takie rozwiązanie wchodzi w zakaz z art. 5.
Artykuł 50 AI Act – cztery obowiązki przejrzystości
Art. 50 nie zabrania używania AI. Wymaga uczciwej informacji dla odbiorcy. Komisja Europejska przyjęła ostateczne wytyczne do tego przepisu 20 lipca 2026 r., a kodeks postępowania o znakowaniu treści AI opublikowała 10 czerwca 2026 r. Kodeks jest dobrowolny i według Komisji stanowi unijnie uznane ramy do wykazania zgodności z obowiązkami znakowania. Jego podpisanie nie zastępuje jednak samych obowiązków z rozporządzenia.
Obowiązek pierwszy: informowanie o rozmowie z AI. Dostawca systemu przeznaczonego do bezpośredniej interakcji z ludźmi projektuje go tak, by osoba wiedziała, że rozmawia z AI. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których wynika to jasno z okoliczności dla rozsądnie poinformowanego, uważnego odbiorcy. Chatbot opisany na stronie jako „Asystent AI" spełnia ten wymóg w naturalny sposób. Voicebot dzwoniący do klientów powinien przedstawić się jako system automatyczny na początku rozmowy. Jako firma nie sugeruj klientowi, że rozmawia z człowiekiem, jeśli odpowiada maszyna. To już wprowadzanie w błąd.
Obowiązek drugi: znakowanie wyników przez dostawcę. Dostawca generatywnej AI zapewnia, by wygenerowany dźwięk, obraz, wideo i tekst były oznaczone w formacie odczytywalnym maszynowo i wykrywalne jako sztuczne. Chodzi o znaki wodne, metadane i inne techniczne metody. Obowiązek spoczywa na twórcy narzędzia, nie na osobie, która klika „generuj". Wyjątek dotyczy systemów pełniących funkcję pomocniczą przy standardowej edycji, które nie zmieniają istotnie danych wejściowych. Według wytycznych streszczenia i istotne przepisywanie tekstu przez AI nadal wymagają znakowania. W praktyce rozwiązania do znakowania tekstu są wciąż mniej dojrzałe niż dla obrazu czy dźwięku, więc ten obszar będzie się jeszcze rozwijał.
Obowiązek trzeci: rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna. Podmiot stosujący takie systemy informuje osoby, których dotyczą, o działaniu systemu. Obowiązek istnieje obok RODO. W pracy i szkole rozpoznawanie emocji jest co do zasady zakazane, więc ten obowiązek dotyczy zastosowań poza tymi obszarami.
Obowiązek czwarty: deepfake i teksty o sprawach publicznych. Podmiot stosujący, który tworzy deepfake, ujawnia, że treść została wygenerowana lub zmanipulowana. To samo dotyczy tekstu publikowanego w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego. Deepfake to obraz, nagranie wideo lub dźwięk, który przypomina istniejące osoby, miejsca, obiekty lub zdarzenia i mógłby uchodzić za autentyczny. Abstrakcyjna ilustracja, grafika stylizowana na rysunek czy oczywista fantazja nie są deepfake`iem.
Wyjątki i sposób ujawnienia. Przy utworach oczywiście artystycznych, twórczych, satyrycznych lub fikcyjnych wystarczy ujawnienie w sposób, który nie utrudnia odbioru utworu. Wytyczne interpretują te wyjątki wąsko. Gdy treść łączy cechy informacyjne i twórcze, przeważa informacyjna, więc obowiązują standardowe zasady oznaczania. Tekstu o sprawach publicznych nie trzeba oznaczać, jeśli przeszedł kontrolę człowieka, a odpowiedzialność redakcyjną ponosi konkretna osoba fizyczna lub prawna. Informację podaje się najpóźniej przy pierwszym kontakcie odbiorcy z treścią, jasno i czytelnie. Kodeks postępowania promuje wspólną unijną ikonę do oznaczania treści.
Treści wygenerowane przed 2 sierpnia 2026 r. nie wymagają oznaczania wstecz. Według wytycznych liczy się data wygenerowania, nie data publikacji.
Jak stosować AI w firmie – przykłady i obowiązki
Większość zastosowań AI w biznesie jest legalna. Różnią się tylko obowiązki, które z nich wynikają.
| Zastosowanie AI | Czy można stosować | Obowiązki i na co uważać |
|---|---|---|
| Chatbot obsługi klienta | Tak | Poinformuj na początku rozmowy, że to AI, chyba że jest to oczywiste. Zapewnij kontakt z człowiekiem, gdy sprawa tego wymaga. |
| Teksty z ChatGPT na blogu firmowym | Tak | Art. 50 zwykle nie wymaga etykiety. Oznaczaj teksty o sprawach interesu publicznego, jeśli nie przechodzą kontroli redakcyjnej. Sprawdzaj fakty i prawa autorskie. |
| Opisy produktów generowane przez AI | Tak | Brak etykiety z art. 50. Odpowiadasz za prawdziwość opisu wobec konsumentów. |
| Abstrakcyjna grafika AI w reklamie lub social mediach | Tak | To nie deepfake, więc nie ma obowiązku etykiety. Sprawdź licencję narzędzia. |
| Realistyczne zdjęcie nieistniejącego klienta lub zdarzenia | Tak, z oznaczeniem | Ujawnij sztuczne pochodzenie. Ryzyko wprowadzenia w błąd i nieuczciwej praktyki rynkowej. |
| Wizerunek prawdziwej osoby bez jej zgody | Co do zasady nie | Naruszenie dóbr osobistych i RODO. Potrzebna zgoda, a etykieta jej nie zastępuje. |
| Deepfake w satyrze lub fikcji | Tak | Ujawnienie w sposób nieutrudniający odbioru utworu. |
| AI w rekrutacji (selekcja CV) | Tak | System wysokiego ryzyka, pełne obowiązki od 2 grudnia 2027 r. Już teraz obowiązują RODO i zakaz dyskryminacji. |
| Personalizacja w e-commerce | Tak | Zwykle nie jest wysokim ryzykiem. Zakazana jest manipulacja podprogowa. Pilnuj zgód i informacji z RODO. |
Chatbot i voicebot w obsłudze klienta
Chatbot jest najczęstszym zastosowaniem objętym art. 50 ust. 1. Komunikat o AI umieść w pierwszej wiadomości albo w nagłówku okna czatu, w miejscu, którego klient nie przeoczy. Nie ukrywaj go w regulaminie. Jeśli bot obsługuje sprawy wymagające decyzji człowieka, na przykład reklamacje, dodaj prostą drogę do konsultanta. To nie wymóg art. 50, ale ogranicza spory z konsumentami.
Teksty z ChatGPT, opisy produktów i blog firmowy
Tekst na blogu o ofercie, poradnik czy opis produktu napisany z pomocą AI zwykle nie wymaga etykiety z art. 50. Etykieta pojawia się, gdy publikujesz tekst mający informować opinię publiczną o sprawach interesu publicznego, a nie przechodzi on kontroli człowieka. Jeśli ktoś w firmie czyta tekst, zatwierdza go i odpowiada za treść, wyjątek działa. Warto to udokumentować. Niezależnie od art. 50 odpowiadasz za prawdziwość treści. Sztucznie wygenerowane opinie klientów to nieuczciwa praktyka rynkowa.
Grafika AI w reklamie, social mediach i sklepie
Ilustracja z generatora obrazów, która nie udaje fotografii prawdziwych osób ani zdarzeń, nie jest deepfake`iem. Inaczej jest ze zdjęciem „zadowolonego klienta", którego nie ma, albo „reportażem" z wydarzenia, które się nie odbyło. Taki materiał wymaga ujawnienia, że powstał z użyciem AI, a w reklamie dodatkowo grozi zarzut wprowadzania w błąd. Do tego dochodzi prawo autorskie: według dominującego poglądu utwór wymaga twórcy będącego człowiekiem, więc czysto wygenerowana grafika może nie korzystać z ochrony. Zapis w umowie z agencją o prawach do materiałów nie jest więc formalnością.
Deepfake w reklamie i w satyrze
Deepfake w reklamie, na przykład głos lub wizerunek znanej osoby użyty bez zgody, łączy kilka problemów: dobra osobiste (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego), zgodę na rozpowszechnianie wizerunku (art. 81 prawa autorskiego), nieuczciwe praktyki rynkowe i obowiązek oznaczenia z art. 50. Oznaczenie nie zastępuje zgody. Deepfake w satyrze lub fikcji ma łagodniejszy reżim przejrzystości, bo wystarczy ujawnienie w sposób nieutrudniający odbioru. Satyra nie daje jednak licencji na naruszanie dóbr osobistych. Podszywanie się pod kogoś, by wyrządzić mu szkodę, może wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 190a § 2 Kodeksu karnego. Szerzej o zagrożeniach w sieci piszemy w artykule Czym jest cyberprzestępczość.
AI w rekrutacji i zarządzaniu pracownikami
Systemy do selekcji kandydatów, oceny pracowników czy przydzielania zadań należą do załącznika III, czyli do wysokiego ryzyka. Pełne obowiązki dostawców i pracodawców zaczną się 2 grudnia 2027 r. Obejmą między innymi zarządzanie ryzykiem, nadzór człowieka, dokumentację i informowanie pracowników. Od dziś obowiązują jednak RODO, zakaz dyskryminacji w Kodeksie pracy i zakaz rozpoznawania emocji w pracy. Pracodawca nie powinien zostawiać decyzji o odrzuceniu kandydata wyłącznie algorytmowi, bo art. 22 RODO chroni przed decyzjami podejmowanymi w sposób wyłącznie zautomatyzowany.
Personalizacja w e-commerce
Rekomendacje produktów, dynamiczne ceny czy personalizacja newslettera zwykle nie są wysokim ryzykiem. Granica przebiega przy technikach manipulacyjnych, które wykorzystują słabości odbiorcy, oraz przy profilowaniu bez podstawy prawnej z RODO. Sprawdź, czy polityka prywatności opisuje profilowanie i czy zgody są ważne.
Co AI Act oznacza dla mnie? Cztery typowe sytuacje
Prowadzisz sklep internetowy. Chatbot, opisy produktów z AI i grafiki reklamowe są dozwolone. Oznacz chatbota, nie publikuj sztucznych opinii klientów, a realistyczne zdjęcia „klientów" z AI ujawniaj jako wygenerowane. Sprawdź umowę z dostawcą chatbota: kto jest dostawcą, a kto podmiotem stosującym.
Prowadzisz agencję marketingową. Twoje obowiązki zależą od tego, czy korzystasz z cudzych narzędzi, czy sprzedajesz własne rozwiązanie. W umowach z klientami opisz, które materiały powstały z AI, kto odpowiada za oznaczanie deepfake`ów i kto ponosi odpowiedzialność za prawa osób trzecich. Wprowadź procedurę zatwierdzania treści przez człowieka.
Jesteś pracodawcą. Rozpoznawanie emocji pracowników jest zakazane, a systemy rekrutacyjne i oceny pracowników wejdą w reżim wysokiego ryzyka w grudniu 2027 r. Przygotuj politykę korzystania z AI w firmie, w tym zakaz wklejania danych osobowych i tajemnic przedsiębiorstwa do publicznych narzędzi.
Jesteś osobą prywatną lub prowadzisz profil w mediach społecznościowych. Zwykła publikacja tekstów z pomocą AI nie wymaga etykiety, ale realistyczny deepfake tak, jeśli działasz zawodowo. Jako osoba prywatna nie masz obowiązków podmiotu stosującego, ale odpowiadasz za naruszenie cudzych dóbr osobistych bez względu na AI.
Mity i fakty o AI Act
Mit: każdy tekst z ChatGPT trzeba oznaczać.
Fakt: art. 50 ust. 4 dotyczy tekstów publikowanych, by informować opinię publiczną o sprawach interesu publicznego, i to tylko bez kontroli redakcyjnej człowieka. Wpis firmowy czy opis produktu zwykle go nie dotyczy.
Mit: AI Act zakazuje firmom używania ChatGPT.
Fakt: rozporządzenie zakazuje wąskiej listy praktyk z art. 5, a nie narzędzi generatywnych jako takich.
Mit: AI Act dotyczy tylko gigantów technologicznych.
Fakt: obowiązki mają także podmioty stosujące AI w działalności zawodowej, również małe firmy. Mniejsi przedsiębiorcy mają łagodniejszy system kar, ale obowiązki są te same.
Mit: cały AI Act obowiązuje od sierpnia 2026 r.
Fakt: stosowanie jest etapowe, a wysokie ryzyko ruszy dopiero w latach 2027–2028. Sierpień 2026 r. to termin dla przejrzystości z art. 50.
Mit: AI Act zastępuje RODO i prawo autorskie.
Fakt: działa obok nich. Jedno zdarzenie, na przykład wygenerowanie wizerunku konkretnej osoby, może naruszać kilka reżimów jednocześnie.
Jakie kary grożą za naruszenie AI Act?
Kary zależą od rodzaju naruszenia, jego wagi, czasu trwania i wielkości przedsiębiorcy. Podane kwoty to pułapy, a nie typowe wysokości.
| Rodzaj naruszenia | Maksymalna kara |
|---|---|
| Praktyki zakazane (art. 5) | do 35 mln euro lub 7% rocznego obrotu |
| Większość pozostałych obowiązków, w tym art. 50 | do 15 mln euro lub 3% rocznego obrotu |
| Podanie nieprawdziwych informacji organom | do 7,5 mln euro lub 1% rocznego obrotu |
Dla małych i średnich firm stosuje się niższą z dwóch kwot w każdej kategorii. Oprócz kar z AI Act możesz odpowiadać cywilnie wobec osób poszkodowanych oraz przed UOKiK lub sądem za praktyki wprowadzające w błąd.
Kto nadzoruje AI w Polsce?
Nadzór nad AI w Polsce sprawuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), utworzona ustawą z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Prezydent podpisał ją 24 lipca 2026 r. Ustawa wchodzi w życie etapami: 28 lipca 2026 r. (przygotowania organizacyjne), 11 sierpnia 2026 r. (zasadnicza część, w tym utworzenie KRiBSI i podstawa piaskownic regulacyjnych) oraz 28 października 2026 r. (przepisy o kontrolach, postępowaniach i administracyjnych karach pieniężnych). Komisja ma ruszyć w pełnym składzie w listopadzie 2026 r. Przewodniczącego powołuje Sejm za zgodą Senatu na pięcioletnią kadencję.
KRiBSI będzie prowadzić kontrole, rozpatrywać skargi, wydawać opinie i organizować piaskownice regulacyjne, czyli środowiska do bezpiecznego testowania systemów AI. Od jej rozstrzygnięć przysługuje kontrola sądowa, a ustawa chroni tajemnicę przedsiębiorstwa. Wysokość kar wynika wprost z rozporządzenia unijnego, a ustawa określa procedurę ich nakładania. Obowiązki z art. 50 są już wiążące, ale narzędzia egzekucji po stronie polskiej uruchamiają się dopiero od końca października i listopada 2026 r.
Checklista dla przedsiębiorcy: 10 kroków
- Zrób spis narzędzi AI używanych w firmie, także przez pracowników.
- Dla każdego narzędzia ustal, czy jesteś dostawcą, czy podmiotem stosującym.
- Dodaj do chatbota i voicebota komunikat o AI na początku rozmowy.
- Wyznacz osobę zatwierdzającą teksty publikowane w sprawach publicznych i zapisz zasady kontroli redakcyjnej.
- Dla realistycznych grafik, wideo i audio wprowadź etykietę „wygenerowano lub zmanipulowano przez AI".
- Zapytaj dostawców narzędzi generatywnych, czy znakują wyniki maszynowo, i zachowaj odpowiedź.
- Sprawdź, czy żadne narzędzie nie wpada w zakazy z art. 5, na przykład rozpoznawanie emocji w pracy.
- Oceń, czy używasz AI w rekrutacji lub ocenie pracowników, i zaplanuj przygotowania na 2 grudnia 2027 r.
- Wprowadź politykę korzystania z AI, w tym zakaz wklejania danych osobowych i tajemnic firmy do publicznych narzędzi.
- Zorganizuj dla zespołu krótkie szkolenie z zasad korzystania z AI i zachowaj dokumentację. Art. 4 wymaga podejmowania działań wspierających kompetencje AI.
FAQ – najczęstsze pytania o AI Act
Czy AI Act już obowiązuje?
Tak, ale etapowo. Zakazy z art. 5 stosuje się od 2 lutego 2025 r., a przejrzystość z art. 50 od 2 sierpnia 2026 r. Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III obejmą przepisy dopiero od 2 grudnia 2027 r.
Od kiedy obowiązuje art. 50 AI Act?
Od 2 sierpnia 2026 r. Digital Omnibus go nie przesunął. Dodał tylko okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. dla znakowania maszynowego w systemach, które były na rynku przed 2 sierpnia.
Czy tekst z ChatGPT trzeba oznaczać?
Zwykle nie. Obowiązek dotyczy tekstów informujących opinię publiczną o sprawach interesu publicznego, jeśli nie przeszły kontroli redakcyjnej człowieka. Zwykłe teksty komercyjne tego obowiązku z art. 50 nie mają.
Czy AI Act zakazuje używania ChatGPT w firmie?
Nie. Rozporządzenie nie wprowadza zakazu narzędzi generatywnych. Zakazuje tylko wąskiej listy praktyk z art. 5, a w pozostałych przypadkach nakłada obowiązki zależne od roli i zastosowania.
Czy chatbot musi informować, że to AI?
Tak, chyba że wynika to jasno z okoliczności. Informację podaje się najpóźniej przy pierwszej interakcji, w sposób czytelny. Najprościej umieścić komunikat w pierwszej wiadomości bota.
Czym jest deepfake według AI Act?
To obraz, wideo lub dźwięk wygenerowany lub zmanipulowany przez AI, który przypomina istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia i mógłby uchodzić za autentyczny. Zwykła ilustracja czy abstrakcyjna grafika nim nie jest.
Czy grafiki z AI trzeba oznaczać?
Tylko jeśli są deepfake`iem, czyli realistycznie udają prawdziwe osoby lub zdarzenia. Stylizowane ilustracje i grafiki oczywiście sztuczne nie wymagają etykiety z art. 50, ale mogą podlegać prawu autorskiemu i licencjom narzędzia.
Kto odpowiada za znakowanie maszynowe treści AI?
Dostawca generatywnego systemu, na podstawie art. 50 ust. 2. Jako podmiot stosujący sprawdzasz u dostawcy, czy narzędzie to robi, i sam oznaczasz deepfake`i.
Czy AI Act dotyczy małych firm?
Tak, jeśli używają AI w działalności zawodowej. Małe i średnie firmy mają łagodniejszy system kar, bo stosuje się niższą z dwóch kwot granicznych, ale obowiązki pozostają te same.
Czy osoba prywatna ma obowiązki z AI Act?
Obowiązki podmiotu stosującego nie dotyczą użytku czysto osobistego, niezawodowego. Inne przepisy nadal obowiązują, na przykład ochrona wizerunku przy publikowaniu deepfake`ów.
Jakie kary grożą za naruszenie art. 50?
Do 15 mln euro lub 3% rocznego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Dla małych i średnich firm stosuje się niższą z nich. Wysokość zależy od wagi i czasu naruszenia.
Kto nadzoruje AI w Polsce?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Jej uprawnienia kontrolne i sankcyjne zaczynają obowiązywać 28 października 2026 r.
Czy rekrutacja z użyciem AI jest dozwolona?
Tak. To system wysokiego ryzyka, a pełne obowiązki dotyczą go od 2 grudnia 2027 r. Już dziś obowiązują RODO i zakaz dyskryminacji, więc nie zostawiaj decyzji wyłącznie algorytmowi.
Czy treści wygenerowane przed 2 sierpnia 2026 r. trzeba oznaczać?
Według wytycznych Komisji deepfake`i i inne syntetyczne treści wygenerowane przed tą datą nie wymagają oznaczenia wstecz. Liczy się data wygenerowania treści.
Czy AI Act zastępuje RODO i prawo autorskie?
Nie. AI Act działa obok RODO, prawa autorskiego i ochrony dóbr osobistych. Jedna czynność, na przykład wygenerowanie wizerunku osoby, może naruszać kilka reżimów naraz.
Czy muszę szkolić pracowników z AI?
Art. 4 nadal obowiązuje, ale po zmianach Omnibusu wymaga działań wspierających rozwój kompetencji AI, a nie zapewnienia konkretnego poziomu wiedzy. Udokumentowane szkolenie z zasad korzystania z narzędzi jest dobrą praktyką.
Podsumowanie
AI Act nie blokuje biznesu, ale wymaga uczciwości wobec odbiorcy. Zacznij od inwentaryzacji narzędzi, oznacz chatboty i realistyczne treści syntetyczne, a przygotowania do wysokiego ryzyka rozłóż na lata 2026–2027. Politykę korzystania z AI warto włączyć w obsługę prawną firmy, a ciągłą kontrolę zgodności zapewnia stała obsługa prawna. Złożone przypadki, zwłaszcza rekrutacja, deepfake`i i systemy własnej produkcji, wymagają indywidualnej analizy prawnej. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. AI Act nie zastępuje RODO, prawa autorskiego ani ochrony dóbr osobistych. Stan prawny: 7 października 2026 r.
Potrzebujesz pomocy z wdrożeniem AI Act w swojej firmie?
Przepisy unijne i polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji wymagają indywidualnego podejścia do każdego biznesu – od sklepów internetowych po agencje marketingowe. Jeśli chcesz upewnić się, że Twoje procedury, regulaminy i wykorzystywane narzędzia AI są w pełni zgodne z prawem, skorzystaj ze wsparcia eksperta. Sprawdź ofertę doradztwa prawnego dla przedsiębiorców na stronie adwokatrwk.pl i zabezpiecz swój biznes przed wysokimi karami.
Podstawa prawna i źródła
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), EUR-Lex, w szczególności art. 4, 5, 50, 99
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), Dz.Urz. UE z 24 lipca 2026 r.
- Komisja Europejska: wytyczne do art. 50 AI Act (20 lipca 2026 r.) oraz Kodeks postępowania w sprawie znakowania treści AI (10 czerwca 2026 r.)
- Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji oraz odpowiedź Ministerstwa Cyfryzacji na interpelację nr 3798 (Sejm)
- Kodeks cywilny (art. 23, 24), ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 81), Kodeks karny (art. 190a § 2), RODO (art. 22)